Sosyal medya ile ilgili internet bloglari ve konuyla ilgili kitaplarda firmalarin sosyal medyada yer almak icin izleyebilecekleri stratejiler ve bu alanda en iyi uygulamalar uzerine yuzlerce ornek yer almasina karsin, bu stratejiler sonucu olusturulan sosyal medya varliginin etkinligi ve basarisinin nasil olculebilecegi konusunun yeterince islenmedigi kanaatindeyim.

Gectigimiz gunlerde David Berkowitz’in ‘marketersstudio’ isimli blogunda yayimladigi ‘100 Ways to Measure Social Media’ isimli makalenin bu konuya iyi bir baslangic oldugunu dusunuyorum. David Berkowitz sosyal medyada etkinligin olcumu uzerine 100 gosterge oneriyor ve bu gostergeleri ‘kim, ne, nerede, ne zaman, nicin ve nasil  (who, what, where, when, why and how)’ olarak adlandirdigi 6 soru basligi altinda siniflandiriyor.

David Berkowitz’in sosyal medyada etkinligin olcumu icin onerdigi gostergeleri ayni siniflandirmaya bagli kalarak asagida veriyorum:

KIM (WHO) – Kimlerle iletisime giriyor? ve Bu kisiler hakkinda ne biliyoruz?

1- Fan’larin sayisi

2- Takipcilerin (Followers) sayisi

3- Arkadaslarin (Friends) sayisi

4- Fan, follower ve arkadaslarin (friends) buyume orani

5- Fan, follower ve arkadaslarla kurulan iletisim

6- Sosyal medya yolu ile erisilen tuketicilerin etkisi

7- Sosyal medya ile ilgilenen hedef kitlenin demografik karakteristikleri

8- Sosyal medya yolu ile erisilen kitlenin demografik karakteristikleri

9- Hedef kitlenin sosyal medyadaki davranis sekilleri, ilgi alanlari

10- Sosyal medyaya katilan tuketicilerin konustugu diller

11- Sosyal medya yolu ile satis sonrasi urun/hizmet destegi verilen tuketicilerin sayisi

12- Sanal soylesi odalarina (chat rooms) katilanlarin sayisi

13- Urun / hizmetle ilgili kullanicilar tarafindan yaratilan icerige katkida bulunanlar

14- Sosyal amacli olarak duzenlenen etkinliklerle ilgili alinan talep/basvurular

15- Sosyal amacli etkinliklere olan katilim

16- Sosyal medya yolu ile erisilen firma calisanlari (firma ici etkinlikler icin)

17- Sosyal medya yolu ile alinan is basvurulari

NE (WHAT) – Ne tartisiliyor? Ne paylasiliyor? ve Tuketiciler neyle ilgileniyor?

18- Marka hakkinda tuketiciler tarafindan yaratilan soylentinin (buzz) hacmi (marka hakkindaki mesajlarin (posts) sayisina bakarak olculecek)

19- Tuketiciler tarafindan yaratilan soylentinin miktari (urun hakkinda yapilan yorumlarin (impressions) sayisina dayanarak olculecek)

20- Soylentinin satin alma surecindeki yerine gore ayrimi (satin alma oncesi arastirma safhasindaki tartismalar, satin alma islemi tamamlandigindaki yorumlar ve satis sonrasi surecteki yorumlar)

21- Hangi sosyal medya materyallerinin daha populer oldugu: (ornegin bir urun hakkinda bircok gorsel materyal (video, fotograf v.s.) hangisinin sosyal medyada daha cok kullanildigi)

22- Kullanicilar tarafindan forward edilen e-posta mesajlari / dosyalarin orani

23- Kurulum sayisi

24- Download’larin sayisi

25- Yuklemelerin (upload) sayisi

26- Kullanicilar tarafindan izlenen/dinlenen video, audio gibi materyallerin sayisi

27- Favori edilen/beginilen (likes) materyallerin toplam gosterim sayisina orani

28- Begenilerin (likes), favorilerin sayisi

29- Yorumlarin sayisi

30- Derecelendirmeler (ratings)

31- Bookmark edilme sayisi (social bookmarks)

32- RSS, podcasts, video series gibi materyallerin guncellemelerine kayit olan (subscriptions) kullanici sayisi

33- Sayfa gosterimlerinin (page views) sayisi

34- Fiyatlamasi 1000 gosterim basina yapilan internet reklamlarindan siteye yonlendirilen kisi sayisi baz alinarak hesaplanacak efektif reklam maliyeti

35- Sosyal medya kullanilarak reklam ve pazarlamasi yapilan internet sitesinin arama motoru siralamalarindaki degisiklikler

36- Marka’nin pazarlamasi ve/veya reklaminin yapildigi sosyal paylasim sitelerinin arama motoru siralamalarindaki yerleri

37- Marka hakkinda tartisma/soylenti (buzz) iceren internet linklerinin orani

38- Marka hakkinda soylenti (buzz) iceren video, resim, muzik dosyasi gibi multimedia materyallerinin orani

39- Sosyal paylasim sitelerinde marka hakkindaki konusma/tartisma/soylentilerin payi

40- Internet sitesi iceriginde harcanan zaman

41- Internet sitesi tiklama (click) sayisi

42- Internet reklamlarinin izlenme (view-through) sayisi

43- Kullanicilarla sosyal medya yolu ile iletisime (interaction) gecme sayisi

44- Interaction/engagement rate

45- Tuketici basina iletisime (interaction) gecme sikligi

46- Kullanicilar tarafindan izlenen videolarin orani

47- Anketlerden alinan oy sayisi

48- Kullanicilar tarafindan yaratilan/siteye gonderilen icerik sayisi

49- Exposure of virtual gifts

50- Kullanicilarin birbirlerine gonderdikleri sanal hediye sayisi

51- Icerigin benzer iceriklere gore populerligi

52- ‘‘Tag’’ lerin adedi

53- Sosyal medyada urun hakkinda yer alan negatif yorum ve itirazlarin sayisi

54- Pazarlamaci tarafindan diger iletisim kanallarinda kullanilabilecek kullanicilar tarafindan yaratilan icerik sayisi

55- Urun hakkinda sosyal medyada yer alan tuketici yorumu ve goruslerinin hacmi

56- Leads generated

57- Denenen urun sayisi (product sampled)

58- Marka/urun hakkindaki konusma/tartismalarin kategori/konu bazinda dagilimi

NEREDE (WHERE) – Urun hakkindaki tartismalar nerede gerceklesiyor?

59- Tartisma/soylenti (buzz) hangi sosyal kanalda (forumlar, sosyal paylasim siteleri, bloglar, Twitter v.s.) yer aliyor?

60- Baslica medya (mainstream media) kanallarinda marka/urun hakkinda yer alan haberler

61- Marka/firma sitesine link veren diger sitelerin populerligine gore siralamasi

62- Firma/marka tarafindan kullanilan bloggerlarin yarattigi etki

63- Etkinliklere katilan kullanicilarin yerlesim yerleri

64- Facebook Connect gibi sosyal paylasim siteleri uygulamalari araciligiyla firma/marka sitesine giris yapan kullanici sayisi

65- Firma/marka sitesine kayit yaptiran kullanicilarin hangi kanali kullandigi (web, masaustu ya da laptop bilgisayar uygulamalarindan, cep telefonu (mobil) uygulamalari ya da SMS araciligiyla v.s.)

NE ZAMAN (WHEN) – Sosyal medya kampanyalarinin sonuclari ne zaman aliniyor? Bunlarin diger medyada yurutulen kampanyalarin sonuclari karsilastirmasi

66- Soylenti/tartismada (Buzz) zaman icinde gerceklesen degisiklikler

67- Soylenti/tartismanin gun ve zaman dilimi bazinda dagilimi

68- Soylenti/tartismanin mevsim bazinda dagilimi

69- Rakipler hakkindaki soylenti/tartisma

70- Change in virality rates over time

71- Offline dunyada yurutulen kampanyalarin/etkinliklerin sosyal medyada yarattigi etki

NICIN (WHY)

72- Sosyal medyadaki aktivitelerin arama motorlarinda firma/urunle ilgili aramalarda gerceklestirdigi artis

73- Urun hakkindaki dusuncelerin mesaj/yorum sayisi bazinda dagilimi

74- Sentiment by volume of impressions

75- Urun/marka/firma hakkindaki duygu ve dusunceler sosyal medya kampanyalari oncesi, kampanya boyunca ve sonrasindaki degisiklikler

76- Marka/urunun kullanicilar tarafindan neler ile iliskilendirildigi

77- Tuketici memnuniyeti

NASIL (HOW) – Sosyal medya kampanyalari ne kadar etki yaratiyor? Bunun diger mecralardaki kampanyalar ya da sosyal medyadaki diger kampanyalarla karsilastirmasi, Sosyal medya kampanyalarinin marka degeri/bilinirligi ve satislar uzerindeki etkisi

78- Icerige (content) hangi yolla (arama motorlari, forward edilen mesajler v.s.) erisildigi

79- Sosyal kanallarda yer alan markalarin etkisi

80- Sosyal medyada yer alan tavsiyeler araciligiyla firma sitesine gelen kullanicilarin sitede harcadiklari sure

81- Promosyonlar araciligiyla yaratilan site trafiginin payi

82- Markanin tuketici zihninde genel urun kategorisi ile ne kadar iliskilendirildigi

83- Satin almaya iliskin karar verme sureci

84- Tuketicilere sosyal medya araciligi ile verilen destek hizmetlerinden tuketici basina saglanan tasarruf ve bunun cagri merkezi gibi kanallardan verilen destek hizmetlerinin maliyeti ile karsilastirilmasi

85- Tuketicilerin birbiri ile iletisim kurmasini saglayacak forum gibi kanallar araciligiyla urun destek hizmetlerinden saglanan tasarruf

86- Impact on first contact resolution (FCR) (hat tip to Forrester Research for that one)

87- Urun hakkinda sosyal medyadan elde edilen yorumlar (feedbacks) sayesinde arastirma & gelistirme zamanindan saglanan tasarruf

88- Suggestions implemented from social feedback

89- Sosyal medya sayesinde normal pazar arastirmasi giderlerinden saglanan tasarruf

90- Sosyal medyanin online satislar uzerindeki etkisi

91- Sosyal medyanin offline satislar uzerindeki etkisi

92- Discount redemption rate

93- Impact on other offline behavior

94- Magaza lokasyonlarini gosteren web sayfalarina ziyaret sayisi

95- Satisa donusme oraninda kullanici rating ve yorumlari sayesinde gerceklesen degisim

96- Ziyaretcilerin geri donme orani

97- Impact on customer lifetime value

98- Sosyal medya araciligi ile musteri elde etme maliyeti

99- Pazar payindaki degisim

100- Earned media’s impact on results from paid media

David Berkowitz’in sosyal medyada basari gostergeleri listesi bircok degisik sektor ve is kolu dusunulerek hazirlanmis karma bir liste ve listede yer alan gostergelerin bazilari geleneksel medyadaki basariyi olcmek icin de kullanilabilecek olcutlerden olusuyor. Bu yuzden listede yer alan gostergelerin tamaminin her firma tarafindan kullanilabilecegini ya da her is koluna uygulanabilecegini soylemek yanlis olur. Bunun yerine bu basari olcutlerini kullanmak isteyen firmalarin listeden kendilerine en uygun gostergeleri secerek sosyal medyayi izlerken hazirlayacaklari raporlamalarda kullanmalari daha dogru olacaktir.

Son olarak listeyi Ingilizce orjinalinden Turkce’ye cevirirken buzz, engagement, earned/paid media gibi bazi terimlerin tam karsiliklarini bulmakta ve iyi bir Turkce ile ifade etmekte oldukca zorlandim, hatta bazi madde basliklarinin Turkce karsiligini bulamadim. Istemeyerek de olsa bazi madde basliklarinda ifade ya da ceviri hatasi olmasi muhtemeldir.

KAYNAK:

David Berkowitz, 17 Kasim 2009, 100 Ways to Measure Social Media. [Online] Available from: http://www.marketersstudio.com/2009/11/100-ways-to-measure-social-media-.html

David Berkowitz, 23 Kasim 2009, The Who, What, Where, When, Why and How of the 100 Ways to Measure Social Media. [Online] Available from: http://www.marketersstudio.com/2009/11/the-who-what-where-when-why-and-how-of-the-100-ways-to-measure-social-media.html