TÜRKİYE’DE 9 – 16 YAŞ ARASINDAKİ ÇOCUKLARIN YÜZDE 47 Sİ SOSYAL PAYLAŞIM SİTELERİNİ KULLANIYOR

October 22nd, 2010

TÜRKİYE’DE 9 – 16 YAŞ ARASINDAKİ ÇOCUKLARIN YÜZDE 47 Sİ SOSYAL PAYLAŞIM SİTELERİNİ KULLANIYOR

2006 yılında başlayan ve London School of Economics and Political Science (LSE) koordinatörlüğünde 23 Avrupa ülkesinde yürütülen EU Kids Online (Avrupa Çevrimiçi Çocuklar) projesi kapsamında yapılan çalışmalarla ilgili yayımlanan ön bulgular, Türkiye’de 9 – 16 yaş arasındaki çocukların %47′sinin en az bir sosyal paylaşım sitesinde profili olduğunu gösteriyor. Diğer taraftan, Türkiye’de çocuklar interneti kullanmaya 10 yaşında başlıyor ve günde 1 – 1,5 saatlerini internette geçiriyorlar.

Türkiye bu projeye Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ)’nden araştırmacılar önderliğinde katılıyor. Proje kapsamında Mayıs- Haziran 2010 döneminde, Türkiye çapında kentsel ve kırsal bölgelerde, 9-16 yaş arası 1018 çocuk ve ebeveynlerinden bir tanesi ile evlerinde yüz yüze görüşmeler yapılmış. Araştırmaya katılan tüm çocuklar İnternet’i kullanmakta olup, araştırma bulgularına göre çocukların %40’ı kendi bilgisayar veya dizüstü bilgisayarına sahip ve diğer %39’u bilgisayarını diğer aile fertleri ile paylaşıyor. Buna karşın ebeveynlerin sadece %29’unun internet’i kullandığı ortaya çıkmış.

Çocukların İnternet Kullanımı

Araştırma bulgularına göre Türkiye’de 9-16 yaş arasındaki çocuklar, İnternet’i kullanmaya 10 yaş civarında başlıyor ve günde 1-1.5 saatlerini internette geçiriyor. Çocuklar İnternet’i en fazla okul işleri için (%92), oyun oynamak için (%49), haberleri okumak ya da izlemek için (%40), eğlence – video klip izlemek (%59), müzik ya da film indirmek (%40) ve arkadaşları ile sosyal ağlarda paylaşımda bulunmak (%48) için kullanıyor. Tüm iletişim-tabanlı faaliyetler beraber incelenirse (anlık ileti göndermek, e-posta ve sosyal ağa bağlanmak), Türk çocukların Avrupadaki diğer çocuklardan (yaklaşık %44’e %60) daha az bu faaliyetleri yaptığı görülüyor.

Türkiye’de Çocukların Sosyal Paylaşım Sitesi Kullanımı

Araştırma bulgularına göre Türkiye’de 9 – 16 yaş grubundaki çocukların %47′sinin bir sosyal paylaşım sitesinde profili var. Çoğu sosyal paylaşım sitesi hesap oluşturma için 13 yaş sınırı koymasına rağmen, bu çalışmaya katılan ve sosyal paylaşım sitesinde hesabı bulunan tüm çocukların üçte biri 13 yaşının altında. Sosyal paylaşım sitesi kullanan çocukların %85’i Facebook profiline sahip.

Ebeveynlerin yarısından çoğu, çocuklarının kişisel bilgilerini İnternet’te paylaşmasını yasaklamış olmasına rağmen, çocukların %42’si sosyal paylaşım sitesindeki hesaplarını kendi kişisel bilgilerinin herkes tarafından görülebileceği “herkese açık” seçeneği ile kullanmakta iken çocukların üçte biri bu bilgileri sadece arkadaşları ile paylaşıyor. Çocukların %19’u adres bilgilerini, %8’i ise telefon numaralarını sosyal paylaşım sistesinde paylaşıyor.

Diğer taraftan, Türkiye’de, sosyal paylaşım sitesinde profili olan 9 – 16 yaş grubundaki çocukların %43′ünün 11 ile 50 arasında, %27′sinin 51 ile 100 arasında, %15′inin 101 ile 300 arasında arkadaşı bulunuyor.

 

Çocukların İnternette Karşılaştığı Riskler

Öte yandan, EU Kids Online araştırmasında diğer Avrupa ülkeleri ile karşılaştırıldığında, Türkiye’deki çocuklar daha az riske maruz kaldıklarını bildirmişler. Bu bulgular aşağıda yer alıyor;

♦    Türkiye’de çocukların yaklaşık %25’i İnternet’in aşırı kullanımından kaynaklı bir veya daha fazla etmen belirtmiştir.

o Avrupa çapında bu oran %33’dur.

♦    Türkiye’de çocukların yaklaşık %13’ü İnternet’te cinsel içerikli fotoğraf gördüğünü bildirmiştir.

o Avrupa çapında bu oran yaklaşık olarak aynıdır.

♦    Türkiye’de çocukların %46’sı gördükleri cinsel içerikli fotoğraflardan rahatsız olduğunu belirtmiştir.

o Avrupa çapında rahatsızlık oranı sadece %33’dur.

    Türkiye’deki çocukların %9’u zorbalığa maruz kaldığını, sadece %3’ü zorbalığın İnternet aracılığı ile gerçekleştiğini belirtmiştir.

o Avrupa çapında %20’si zorbalığa maruz kaldığını, sadece %5’i zorbalığın İnternet aracılığı ile gerçekleştiğini belirtmiştir.

♦    Türkiye’de, 9-16 yaş arasındaki çocukların %8’i cinsel içerikli mesaj aldığını, %3’ü de buna benzer mesaj yolladığını söylemiştir.

o Avrupa genelinde çocukların %12’si cinsel içerikli mesaj aldığını, %3’ü de buna benzer mesaj yolladığını söylemiştir.

♦    Türkiye’de, cinsel içerikli mesaj aldığını söyleyen çocukların %50’si bundan rahatsız olduklarını bildirmiştir.

o Avrupa’da,  çocukların sadece %25’i buna benzer mesaj aldıklarında rahatsız olduklarını belirtmiştir.

♦    Türkiye’de 9-16 yaş arasındaki çocukların %14’ü yüz yüze tanışmadığı kişilerle İnternet’te görüştüğünü, sadece %2’si bu kişilerle İnternet dışında da buluştuğunu belirtmiştir.

o Avrupa çapındaki çocukların %25’i tanımadığı kişilerle ilk defa İnternet’te görüştüğünü, %6’sı ise bu kişilerle İnternet dışında da buluştuğunu belirtmiştir.

Türkiye’de ebeveynlere risklerle ilgili soru sorulduğunda bazı riskleri önemsemedikleri görülmüş. Örneğin, ebeveynlerin sadece %9’u çocuklarının cinsel içerikli mesaj aldığını ve %2’si çocuklarının mesaj gönderdiğini bildirmiş. Diğer yandan, istenmeyen ileti önleme ve virüs programı kullanımı oranının Avrupadaki ebeveynlerde %72, Türk ebeveynlerde ise %46 olduğu ortaya çıkmış.

Çocukların güvenli İnternet kullanımını sağlayacak yollardan biri olan bilgisayarın ailenin ortak yaşam alanına taşınması konusunda, çocukların kullandığı bilgisayarın ortak kullanılan odada olduğunu belirten Türk ebeveynler sadece %24 iken bu oran Avrupa’daki ebeveynlerde %67 olarak bulunmuş. Ayrıca, ebeveynlerin çocuklarının İnternet kullanımını denetleyemediği, evin dışındaki ortamlarda internet kullanımı da Türkiye’de yüksek çıkmış. Araştırma bulgularına göre Türkiye’de çocukların %60’ı okulda İnternet’e bağlanırken, %51’i İnternet kafeleri kullanıyor.

Türkiye’de Çocukların İnternet Kullanımı Becerileri Diğer Avrupa Ülkelerine Göre Düşük Kalıyor

Türkiye’de İnternet okur-yazarlığı ile ilgili beceriler ölçüldüğünde 9-16 yaş arasındaki çocukların çok azının bu becerilere sahip olduğu görülüyor. Araştırmaya katılan;

♦     Çocukların sadece %39’u İnternet’te bulduğu bilgilerin doğru olup olmadığına karar vermek için farklı siteleri karşılaştırdığını söylemiş,

♦     Yaklaşık %17’si filtre seçeneklerinin nasıl değiştirileceğini bildiğini belirtmiş,

♦     Bir internet sayfasını favorilerine / en sık kullanılanlara ekleyebildiğini söyleyenler çocukların oranı sadece %31,

♦     Yaklaşık %34’ü gezdiği sitelerin kaydını silebildiğini bildirmiş,

♦     Çocukların %32’si sosyal paylaşım sitelerindeki gizlilik ayarlarını değiştirebildiğini belirtmiş,

♦     Çocukların %29’u istenmeyen mesajları nasıl engelleyebileceğini bildiğini belirtmiş,

♦     Çocukların yarısından azı – %44’ü – İnterneti nasıl güvenle kullanacağına dair bilgileri bulabileceğini bildiğini söylemiş.

KAYNAK:

EU Kids Online Project, National Executive Summaries: Turkey, Avrupa Çevrimiçi Çocuklar Projesi Türkiye Bulguları Özeti, 21.10.2010.