TÜRKİYE’DE İNTERNETİN KISA TARİHİ

April 12th, 2010

TÜRKİYE’DE İNTERNETİN KISA TARİHİ

12 Nisan 2010 Türkiye’de internetin 18. doğum günü. Bundan 17 yıl önce 12 Nisan 1993′de 64 Kbps kapasiteli kiralık hat ile, ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı sistem salonundaki yönlendiriciler kullanılarak, ABD’de NSFNet (National Science Foundation Network)’e TCP/IP protokolu üzerinden Türkiye’nin ilk internet bağlantısı gerçekleştirildi.

Türkiye’de internetin 18. doğum günü şerefine internetin Türkiye’ye gelişi sürecine bakacak olursak ilk geniş alan ağının, 1986 yılında Türkiye’deki bazı üniversiteler ve akademik kuruluşlar arasında tesis edilen EARN (European Academic and Research Network)/BITNET (Because It’s Time Network) bağlantılı TÜVEKA (Türkiye Üniversiteler ve Araştırma Kurumları Ağı) olduğunu görüyoruz. İlerleyen yıllarda bu ağın hat kapasitesinin yetersiz kalması ve teknolojik açıdan ihtiyaçlara cevap verememeye başlaması üzerine, 1991 yılı sonlarına doğru ODTÜ ve TÜBİTAK, internet teknolojilerini kullanan yeni bir ağın tesis edilmesi yönünde bir proje başlatmışlardır. Bu çerçevede ilk deneysel bağlantı 1992 yılının Ekim ayında  Hollanda’ya yapılmış;  PTT’ye 1992 yılında yapılan başvurunun sonuçlanmasını takiben, 12 Nisan 1993′de de 64 Kbps kapasiteli kiralık hat ile, ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı sistem salonundaki yönlendiriciler kullanılarak, ABD’de NSFNet (National Science Foundation Network)’e TCP/IP protokolu üzerinden Türkiye’nin ilk internet bağlantısı gerçekleştirilmiştir.

64kbit/san hızında olan bu hat, çok uzun bir süre tüm ülkenin tek çıkışı olmuştur. İlk ODTÜ bağlantısından sonra, 1993-96 yılları arasında, üniversitelerimizin çoğu X.25/leased line vb şeklindeki bağlantılarla ODTÜ’ye bağlanmışlardır. İstanbul’dan İTÜ ve Boğaziçi Üniversitesi, Ankara’dan Bilkent, Gazi ve Hacettepe Üniversiteleri bunlara örnek olarak gösterilebilir. Kamu kuruluşları arasından MTA, TT, DİE v.b.g. kuruluşlar da, ODTÜ üzerinden internet erişimine sahip olmuşlardır. Sonraları, internet servisi alan özel kuruluşların sayısı da sürekli artmıştır. Ayrıca Tübitak, TR-NET çatısı altında, aynı dönemde, servis.net.tr ve servis2.net.tr servis sağlayıcılarında bir kullanıcı numarası üzerinden dial-up türü bağlantılarla bazı özel kuruluşlar ve özel şahıslara internet hizmeti vermeye çalışmıştır.

Ege Üniversitesinden olan bağlantı ise, 1994 başlarında, 64kbit/san. hızı ile gerçekleştirilmiştir. Ardından sırayla, Bilkent Üniversitesi (1995 Eylül), Boğaziçi Üniversitesi (1995 Kasım) ve İTÜ (1996 Şubat) bağlantıları gerçekleştirilmiştir. Bu arada Türkiye’nin ilk internet siteleri ODTÜ ve Bilkent Üniversitesi’nin web siteleri başı çekmek üzere ortaya çıkmaya başlamıştır.

İnternet’in Türkiye’de ticari kuruluşlar ve hane halkları gibi geniş kitlelere ulaşması ise 1996 yılında mümkün olmuştur. Türk Telekom’un internetten ticari kuruluşların ve internet servis sağlayıcılarının (ISP) yararlanmasını sağlayacak TURNET projesi 1996 Ağustos ayında hayata geçmiştir.

TURNET’in, ikisi Istanbul’dan (2MBit/san ve 512 kbit/san hızlarında); diğeri Ankara’dan 2Mbit/san hızında 3 tane hattından ticari olarak yararlanan İnternet Servis Sağlayıcı Şirketlerin sayısı Ekim 1997 ayına gelindiğinde 80′e ulaşmış ve bu yıllarda ortaya çıkan Superonline gibi şirketler internet hizmetini üçüncü kişilere (ticari kuruluş bağlantıları ve kişisel bağlantılar olarak) belirledikleri fiyatlardan satmaya başlamışlardır.

1997 ortalarından itibaren dünyadaki kullanıma paralel olarak, internet ve ticaret olgusu ülkemizde de popüler olmaya başlamış ve birçok banka, müşterilerine internet üzerinden kişisel bankacılık servisi vermeye başlamıştır. Öte yandan, 1996 sonlarından itibaren birçok günlük gazete ve dergi (aynı baskısı olmasa bile) internet üzerinden yayımlanmaya ve 1997 sonlarına doğru, deneme amaçlı da olsa, bazı popüler alışveriş merkezleri internet üzerinden alışveriş imkanlarını yavaş yavaş müşterilerine açmaya başlamıştır. Yine aynı yıllarda internet bağlantı hızının düşük olmasına rağmen internet üzerinden radyo ve TV yayımcılığı popüler olmaya başlamıştır.

1997 yılının sonlarına gelindiğinde tahmini bir rakam olarak Türkiye’de internet servis sağlayıcılar üzerinden internet servisi alan ve internet erişimi olan ticari şirket sayısı 10.000′e, internete bağlı bilgisayar sayısı 30.000′e, her internet bağlantısından ortalama 8 kişinin yararlandığı düşünülerek internet kullanan kişi sayısı 250.000′e ulaşmıştır.

Bugünün öne çıkan Ekşi Sözlük, sahibinden.com, itiraf.com, siberalem.com gibi Türk internet girişimleri ise 1990′lı yılların sonları ve 2000′li yılların başlarında ortaya çıkmıştır.

Türkiye’de internet 17 yıllık bu kısa macerasında herşeye rağmen büyük aşamalar kaydetmiş, 1997 yılı sonlarında 250.000 kişi olarak tahmin edilen internet kullanıcı sayısı bugün 26,5 milyon seviyesini geçmiştir.

Türkiye kaynaklı internet alan adı sayısı ise Mart 2010 sonu itibarıyla 875 bini uluslararası alan adlarına,

215 bini de tr ülke kodu ile sonlanan alan adlarına ait olmak üzere 1.090.000 seviyesini geçmiştir.

İçinde bulunduğumuz dönemde Türkiye’de internetin yeni bir evreye girdiğini ve özellikle 2009 yılından itibaren başlamak üzere internet üzerindeki girişim sayısında ve internete yatırım yapan yerli ve yabancı yatırımcı sayısında yavaş da olsa bir kıpırdanma olduğunu gözlemliyoruz. İnternet girişimleri daha çok e-ticaret ve türevleri üzerinde gelişirken, özellikle Facebook gibi sosyal paylaşım ağlarında aktif olan Türk kullanıcı sayısının yüksekliği bir çok dijital ajansın hayata geçmesine ve geleneksel medyanın gözünü yeni medyaya çevirmesine yol açıyor. Gelecek yıllarda global çapta başarılı Türk internet girişimlerini görmemiz dileğiyle.

KAYNAKLAR:

INTERNET NEDİR? – TÜRKİYE’DE INTERNET, http://www.po.metu.edu.tr/links/inf/css25/bolum2.html

TÜRKİYE’DE İNTERNET, İNTERNET TARİHİ- ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı, http://www.internetarsivi.metu.edu.tr/tarihce.php

WEBHOSTING.INFO, Country Statistics, Mart 2010 sonu verileri.

NIC.TR, Günlük İstatistikler (tr ülke kodu ile sonlanan alan adları için).