BU YAZI DİGİTAL AGE DERGİSİNİN EYLÜL 2010 SAYISINDA YAYIMLANMIŞTIR. YAZARI MURAT KAYA

İnternetin ilk yıllarından beri süregelen tartış­malardan biri de e-ticaret’in toplum genelinde yakala­yacağı hız idi. Ülkemizde­ki internet piyasasında ise e-ticaret siteleri internet üzerin­den alışveriş zincirini kırmak için uğraş veriyorlardı. Önce, geçtiği­miz yıl patlama yapan özel alışve­riş kulüpleri bunu kırdı ve ardın­dan grup satınalma siteleri gel­di ve hızla tüketiciyi internet üze­rinden alışveriş yapmaya çekme­ye başladı.

Markapon’un kurucu ortağı Can Turanlı’ya göre bu sorunun cevabı grup satınalma sitelerinin net bir fayda sunuyor olmasında yatıyor. “Gitmek isteyecekleri bir mekana, yüzde 50 indirimle gidebilecekle­ri teklifi gayet güzel” diyor ve ekli­yor “ve hatta çok daha iyi olacağını tahmin ediyorum.”

Grupfoni’nin kurucu ortağı Bu­rak Hatipoğlu’na göre Türk insa­nının pazarlık duygusunu kanında taşıması kolaylaştırıcı bir etken. “Bu iş modelinde fırsatlar, önünü­ze pazarlığı yapılmış halde geliyor. Büyük kolaylık.” diyor.

Grupanya’nın reklam ve pazar­lama müdürü Alemşah Öztürk’e göre de bu iş modelinin algılama kolaylığı, fayda netliği sayesinde tüketici güven duyuyor ve hızlı bir şekilde benimsiyor.

Piyasadaki oyuncular

Şehir Fırsatı Groupon’un Türkiye müdürü Emre Ekmekçi, Avrupa’da Groupon klonunun en fazla oldu­ğu ülkenin Türkiye olduğunu be­lirtiyor. Türkiye pazarının yeni ol­ması ve girişimcilerin bu iş mo­delini sevmesi ile birlikte bu ka­dar sitenin peşpeşe açıldığını söy­lüyor. “Bizi bu konuda düşündüren tek nokta, pazarda yapılacak yan­lış hareketlerin tüketici ve işletme­leri bu modelden soğutmaları ihti­mali” diyor.

“Bundan on sene önce GittiGidiyor kurulduğunda, aynı hizmeti veren 70 kadar site vardı. Şu anda bu işi yapan kaç site biliyor musunuz? Bir ya da iki” diyerek benzer bir hareketin bu alanda da görü­leceğini tahmin ettiğini söylüyor Can Turanlı ve ekliyor: “Öngörü­me göre bir yıl sonra pazarda belki üç büyük oyuncu ve birkaç tane de küçük oyuncu kalır.”

Grupca’nın kurucu ortakların­dan Onur Güler, dört aylık bir geç­mişe sahip bir pazarda bu soruya sağlıklı bir cevap vermenin erken olduğunu söylüyor. Ekoloni YK Başkan yardımcısı Taner Özdeşe göre de henüz bir pazar oluşmadı­ğı için bu kadar çok fazla site oldu­ğu algısı var. Özdeş “Fakat hizmet sağlayıcıların sayısını düşünür­sek yıl boyu teklif bulmanın siteler için zor olacağı söylenemez.” diyor ve bu rekabetin kullanıcıya yaraya­cağını daha kaliteli hizmeti, daha uygun fiyata alma şanslarının ar­tarak devam edeceğini belirtiyor.

Burak Hatipoğlu’na göre ise “bu yılın sonuna kadar ilk üç şirket, pazar payının yüzde 90′ına sahip olur, diğer siteler de durabildikle­ri kadar ayakta durmaya çalışır.” Alemşah Öztürk bu fazlalığı iş mo­delinin kolay kopyalanabilir olma­sına dayıyor: “Süreklilik bu iş mo­delinin en önemli kısmı ve bunu sağlayabilecek site sayısının az ola­cağını görüyoruz. Bir yıllık sürecin sonunda site sayısı azalacaktır.”

Hızlı adaptasyon

Türkiye internet girişimleri açısın­dan en hızlı adaptasyonu grup sa­tınalma siteleri ile yaşadı. Dünyada patlamasının üzerinden 4-5 ay geç­tikten sonra Türkiye’de de patladı. Burak Hatipoğlu, rekabete gir­mek için sitelerin büyük bir hızla açıldığını ve bunun değişik sıkıntı­lara yol açtığını vurguluyor. “Fakat şu anda sektör kendine adım adım çeki düzen veriyor çünkü müşte­rinin iş modeline tepkisi pozitif” diye devam ediyor.

Emre Ekmekçi ise hız konusun­da temkinli zira “Avrupa üzerinde yakalanan satış rakamlarına baktı­ğımızda bir fırsatın beş basamak­lı sayılarda satıldığını görüyoruz. Türkiye’de vaktini internette geçi­ren insan sayısı ile bunu karşılaş­tırdığımızda daha gidecek çok yolu­muzun olduğunu görebiliriz” diyor.

İş modelini uyarlamak ya da uyarlamamak

İnternet üzerindeki çoğu iş mode­linde olduğu gibi grup satınalmada da Türkiye’ye özgü uyarlamalar yapan siteler de var, global modeli ile uy­gulayan siteler de var. Can Turan­lı, Markapon’u “ayrıcalıklı teklifle­ri keşfetme yeri” olarak konumlan­dırdıklarını belirtiyor: “Dolayısıy­la kimseyi arkadaşını çağır ki, tek­lif geçerli olsun gibi kısıtlamalarla yormuyoruz” diyor. Markapon’da her gün bir teklif 24 saat yayında kalıyor ve her isteyen satın alabili­yor. Zaman zaman çok adetli satış­larda, adet sınırlaması yapılıyor.

Grupça da kampanyaların ger­çekleşmesi için gerekli alt limi­ti kaldırmaya çalışarak Türkiye’ye uyarlayanlardan.

Modeli Türkiye’ye uyarlama­dan alt limitle birlikte uygulayan şirketler ise Şehir Fırsatı Groupon, Grupanya, Grupfoni ve ekoloni.

Biraz da rakamlar

Tüketicilerin kazandığı indirim miktarı açısından bakacak olur­sak Şehir Fırsatı Groupon 3 milyon TL’lik bir fırsat kazandırmış. Yıl so­nuna kadar bu rakamı iki katına çı­kartmak istiyorlar. 543 bin haber bülteni alan kullanıcısı var.

Grupfoni 350 bin civannda üye­ye sahip ve bu sayıya beş hafta içe­risinde ulaştı. Alt limit yakalan­madığı için gerçekleşmeyen hiç­bir kampanyası olmamış. Tüm il­lerde geçerli olan 3-4 kampanyanın yanı sıra büyük şehirlerde 200′e ya­kın kampanya çıktı. Ayrıca başlan­gıç dönemini geçirdikten sonra yıl­lık 20-22 milyon Euro’luk bir ciro beklentisi var ve yıl sonunda 40 ile ulaşmış olmayı hedefliyor.

Markapon’da da şu ana kadar 60 kampanya yayınlanmış. İptal edi­len sadece bir fırsat olmuş fakat bu da konseri verecek sanatçının rahatsızlanıp konseri iptal etme­sinden kaynaklandığını belirtiyor Can Turanlı. Yıl sonuna kadar aylık 1 milyon TL ciroya ulaşacakları­nı tahmin ediyormuş fakat tahmin daha erken sürede gerçeklemiş.

Grupca’da üç aydır yayınlanan kam­panyaların sayısı 70′i geçiyor. Hemen hepsinin farklı işletmelerle yapıldığını vurguluyor Onur Güler. Şimdiye kadar 6 bin indirim kuponunun site üzerin­den satıldığını söylüyor ve ekliyor: “Yıl sonunda, diğer şehirlerle birlikte bu ra­kamı 50 binin üzerine çıkartacağız.”

“Grupanya’nın kazandırdığı indirim miktarı 2 milyon liradan fazla oldu” di­yor Alemşah Öztürk. Üç ay gibi kısa bir sürede 100 bin aktif üyeye ulaştıklarını söylüyor. Ayrıca bu zaman dilimi içeri­sinde 100′e yakın farklı kampanyaya çık­tıklarını belirtiyor ve bu yılın sonuna kadar bu rakamları en az ikiye katlama­yı planladıklarını söylüyor.

Ekoloni ise rakamlar konusunda çok fazla bilgi vermiyor. “İlk fırsat sitesi 1 Nisan’da açıldı ve biz de Mayıs ortasın­da faaliyete geçtik, ilklerden biriyiz” di­yor Taner Özdeş ve devam ediyor: “He­nüz hiç reklam yapmamamıza rağmen kulaktan kulağa yayılıyoruz ve üye sayı­mız her ay yüzde 200 civarında artıyor”

En çok ilgi duyulan kampanyalar

Emre Ekmekçi, Şehir Fırsatı Groupon’da, Groupon’un tüm dünya­daki know-how’ını arkalarına aldıkla­rı için her fırsata gereken ilgi ve trafiği sağlamayı bildiklerini belirtiyor. Spa, yeme-içme, masaj, havuz gibi fark­lı kategorilerin her birinde 2000′i bu­lan satış rakamlarına ulaştıklarını vur­guluyor.

Alemşah Öztürk Grupanya’da en çok ilgi çekenler için “yeme-içme, kişisel ba­kım ve masaj” diye saymaya başlıyor. “Özellikle kişisel bakım ve masaj ina­nılmaz ilgi görüyor” diye vurgulu­yor: “Ama daha yolun başındayız, iki ay sonra çok farklı şeyler söyleyebi­lirim” diyor.

Can Turanlı “başta masaj, kişisel bakım gibi teklifler ilgi çeker diye düşünüyorduk ama şimdi görüyoruz ki kullanıcılarımız her türlü cazip ve değişik teklifle ilgilenebiliyor” diyor.

Grupca’da ilgiyi belirleyen para­metreler farklı. “İndirim oranı, me­kan, lokasyon, kampanya şartla­rı gibi şeyler kullanıcıyı etkiliyor. İn­dirim oranı yüksek ise ve kampan­yanın yapıldığı işletme popüler ise yeme-içme türü kampanyalar en çok ilgiyi gören yerler oluyor” diyen Onur Güler ayrıca kişisel bakım kampanyalarının çok fazla talep gör­düğünü belirtiyor.

Burak Hatipoğlu ise “Aslında git­meyi hiç düşünmediğiniz bir yemek kursu ya da fiyatından dolayı uzak durduğunuz bir spa, restoran uy­gun fiyatla sunulduğu sürece her za­man için iyi satış rakamlarına ulaşa­cak” diyor. Açılış kampanyaları olan sinema biletinin büyük ilgi gördüğü­nü, zayıflama, epilasyon gibi güzel­lik konularının her zaman yüksek il­giyi çektiğini söylüyor.

Taner Özdeş Ekoloni’de eğlencenin asıl konu olduğunu belirtiyor ve “Sinema ve konser biletleri bizde her zaman en çok rağbet gören fır­satlar” diyor.

Ve hepsini bir yerden takip etmek

Bunca farklı sitenin ve bunca fark­lı fırsatın olduğu pazarda bir aggregator’ın olmaması da imkansız olurdu herhalde. GrupGuru.com ilk kurulduğu zaman birçok kişiden “yeni bir fırsat sitesi” tepkisi almıştı fakat siteye girenler bir süre sonra bu site­nin aslında diğer sitelerdeki fırsatları sunan tek bir aracı olduğunu görünce GrupGuru’nun popülaritesi arttı.

İki yazılımcı kafadarın birlikte or­taya çıkarttığı bu site kullanıcıya her günün fırsatlarını tek bir yerde ve tek bir mail içinde görme fırsatını sağlı­yor. “İşe girişirken başka ülkelerde ya­pılıp yapılmadığına bakmadık” diyor Sarp Erdağ. Adaşı Sarp Centel’le bir­likte çıkarttıkları site için “hali hazır­da büyük ve oturmuş servisler var­ken, iki geek developer olarak böy­le bir işe girdiğimiz için pişman deği­liz” diyorlar. Hatta şu anda bu siteler­le komisyon üzerinden işbirliği de ya­pıyorlar. Grup satınalma sitelerine kampanyalar konusunda önerileri de var: “Tavsiyemiz, bardak mısır kam­panyaları yapmaktan çok kadınlara yönelik spa, güzellik salonu gibi alan­lara yönelmeleri çünkü kadınlar tam bir alışveriş çılgını” diyorlar.

Emre Ekmekçi

Şehir Fırsatı Groupon Türkiye Müdürü

Groupon bir şehir ve seyahat rehberi

Groupon tüm dünyada kullanıcılarına sunduğu tüm imkanları birkaç ay içerisinde Türkiye’deki kullanıcılara da açacak. Uzun dönemde Groupon bir şehir ve seyahat rehberi olacak. Bugün Groupon Türkiye’yi takip eden yabancı kullanıcılarımız var. Türkiye’ye gelecek olan Groupon kullanıcıları şehirdeki en gözde ve ilginç mekanları sayemizde takip edip, fırsatlardan yararlanacak.

Alemşah Öztürk

Grupanya Reklam ve Pazarlama Müdürü

Temel hedefimiz kaliteli ve çeşitli deneyimler sunmak

Bizim temel hedefimiz deneyim sunmak. Üyelerimizin farklı deneyimleri korkmadan yaşayabilmeleri için onlara kolaylık sağlamak. Bunu yapabilmek için sürekli yenilik ve fırsat arayışı içindeyiz. Hedef kitlemizin ihtiyaçlarına göre deneyim kurgularımızı genişletmeye çalışıyoruz.

Can Turanlı Markapon Kurucu Ortak

Farklılık projenin arkasındaki isimlerde ve kitlede

Biz aslında bir grup satmalına sitesi değiliz. Bizde grup olmak gerekmiyor. Farklılığımız projenin arkasında olan ortaklarımızın isimlerinde yatıyor aslında: GittiGidiyor, Cimri.com, UzmanTv, istanbul.net, Ankara.net, Pabbuc.com… Hepsi internette kredi kartını kullanan kişilerin olduğu kitlenin kullandığı siteler. Bu firmalar için inanılmaz bir “branding” anlamına geliyor. Bunu parayla alamazsınız. Bu kitle için ayrıcalıklar sağlamakta çok zorlanmıyoruz.

Burak Hatipoğlu Grupfoni Kurucu Ortak

Ne kadar çok fırsat, o kadar çok indirim ve tasarruf

3-4 aylık geçmişine rağmen sitelerde sık sık aynı kampanyalar yayınlanıyor. Bu kadar çok site sektör için fazla ama kullanıcı tarafında fırsat. Bu iş modelinin elindeki tek pazarlık aracı, talep edilen komisyon oranlan ve bu durum sektör dinamiklerinin oturmasına engel oluyor. Sizin yüzde 10 komisyon ile anlaştığınız bir mekana rakibiniz yüzde 1 ile iş yapmayı teklif ettiğinde işin özüne ihanet edilmiş oluyor.

Sarp Erdağ ve Sarp Centel Fırsat derleyicisi GrupGuru.com Kurucuları

Alışveriş siteleri bizi destekliyor

İlk başlarda başka sitelerden bilgi almanın bize bir problem yaratıp yaratmayacağı konusunda emin değildik. Fakat GrupGuru hem fırsat sağlayan sitelere, hem de fırsatları satın alan müşterilere fayda sağlayan bir servis olduğu için aldığımız tepkiler hep olumlu oldu. Birlikte çalıştığımız grup satınalma siteleri bizi destekliyorlar. Şu ana kadar sitemizi kapatmamızı söyleyen olmadı.

Taner Özdeş Ekoloni.com Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı

Her sektörde rekabet vardır, amacımız fark yaratmak

Bizim en farklı özelliğimiz eğlence konusunda rakiplerimize göre çok daha fazla ve güçlü teklifler sunabilmemiz. Bizim odaklandığımız alan İstanbul ve biz İstanbul’un fırsat sitesiyiz denebilir. Aynca bugün her sektörde rekabet ve kalabalık var, bizim amacımız fark yaratmak. Bu konuda birçok yenilik ve kurumsal çözümler ve farklı yaklaşımlar getireceğiz.

Onur Güler Grupca Kurucu Ortak

Pazar hızla doyum noktasına ulaşıyor

Kampanya satmalına potansiyeli olan kullanıcı sayısı ve kampanya yayınlamak isteyen işletme sayısında kısa zamanda yüksek rakamlara ulaşılmış olsa da son zamanlarda tekrarlanan kampanyalar, farklı sitelerde yayınlanan benzer kampanyalar görülmeye başlandı. Bu da pazarın şu an için doyum noktasına hızla yaklaştığını gösteriyor.

KAYNAK:

Digital Age, Eylül 2010, s.80-83, Murat KAYA.